İnternet dünyasının gençler üzerindeki etkisi uzun süredir tartışılan bir konu. Özellikle video oyunları ve sosyal medyanın gençlerin ruh sağlığını olumsuz etkilediğine dair yaygın bir kanaat bulunuyor. Ancak Internet Matters tarafından Cardiff Üniversitesi Psikoloji Okulu’nda yapılan yeni bir araştırma, bu ilişkinin sanıldığı kadar basit olmadığını ve doğrudan olumsuz etkilerin genellikle abartıldığını ortaya koydu. Gençlerin ruh sağlığı üzerindeki asıl etkinin, kullanım biçimi ve ebeveyn denetimi gibi dolaylı faktörlerden kaynaklandığı belirtiliyor.
Türkiye’de Webmaster Haber olarak bu araştırmayı detaylıca inceledik. Araştırma, 13-17 yaş arası 1000 genç ve 2000 ebeveynle yapılan anketlere dayanıyor. Sonuçlar, gençlerin oyun ve sosyal medyadan hem olumlu hem de olumsuz deneyimler edindiğini gösteriyor. Doğrudan bir mental sağlık problemine yol açmaktan ziyade, çevrimiçi aktivitelerin genel yaşam kalitesi üzerindeki etkileri, uyku düzeni veya siber zorbalık gibi konularla daha yakından ilişkili olduğu vurgulanıyor.
Dijital Dünyada Gençlerin Deneyimleri
Video Oyunlarının Rolü
Araştırma sonuçlarına göre, video oyunları gençlerin büyük bir çoğunluğu için stresle başa çıkma ve rahatlama aracı olarak öne çıkıyor. Gençlerin %56’sı oyunların strese iyi geldiğini, %47’si ise rahatlatıcı bulduğunu belirtiyor. Oyunlar ayrıca gençlerin ruh hallerini iyileştirmeye de katkı sağlıyor; anket katılımcılarının %50’si oyunların kendilerini daha iyi hissettirdiğini ifade ediyor. Sosyal boyut da göz ardı edilmemeli; gençlerin %37’si oyunlar sayesinde arkadaşlarıyla bağlantıda kaldığını dile getiriyor. Ancak, olumlu yönlerinin yanı sıra, oyunların özellikle uyku düzeni üzerinde olumsuz etkileri olabileceği ve nadiren de olsa siber zorbalık gibi risklere yol açabileceği belirtiliyor.
Sosyal Medyanın Çift Yönlü Etkisi
Sosyal medya platformları da gençler için hem eğlence hem de bağlantı kurma aracı. Araştırmaya katılan gençlerin %57’si sosyal medyayı eğlence için kullandığını, %56’sı ise arkadaşlarıyla bağlantı kurmak amacıyla tercih ettiğini söylüyor. Özellikle kız çocukları, erkek çocuklarına göre üç kat daha fazla arkadaşlarıyla bağlantı kurmak için sosyal medyayı kullandığını ifade ediyor. Ancak sosyal medyanın beraberinde getirdiği bazı baskılar da var: kız çocuklarının %48’i, erkek çocuklarının ise %33’ü sürekli çevrimiçi olma veya mükemmel görünme baskısı hissettiğini belirtiyor. Zararlı içeriklere maruz kalma ve siber zorbalık da sosyal medyanın potansiyel riskleri arasında yer alıyor.
Ebeveynlerin ve Eleştirel Düşüncenin Önemi
Araştırma, gençlerin dijital platformlarda edindiği deneyimlerin karmaşık yapısını ortaya koyarken, ebeveynlerin rolünün altını çiziyor. Ebeveynlerin çocuklarıyla çevrimiçi aktiviteleri hakkında konuşmaları, onlara eleştirel düşünme becerileri kazandırmaları ve güvenli kullanım alışkanlıkları geliştirmeleri büyük önem taşıyor. Denetimli ve bilinçli kullanım, dijital dünyanın potansiyel zararlarını minimize ederken faydalarını maksimize etmenin anahtarı olarak görülüyor.
Özetle, oyunlar ve sosyal medyanın gençlerin mental sağlığı üzerindeki etkisi tek boyutlu değil. Doğrudan yıkıcı etkilerden ziyade, kullanım şekli, maruz kalınan içerik ve genel yaşam koşulları gibi faktörlerle birleştiğinde ortaya çıkan karmaşık bir ilişki söz konusu. Bu nedenle, gençlerin dijital deneyimlerini anlamak ve onlara rehberlik etmek, yasaklamaktan veya genelleme yapmaktan daha etkili bir yaklaşım sunuyor.
Oyunlar ve Sosyal Medya Gençlerin Mental Sağlığını Gerçekten Kötü Etkiliyor mu?
Internet Matters ve Cardiff Üniversitesi tarafından yapılan araştırma sonuçlarına göre, oyunlar ve sosyal medyanın gençlerin mental sağlığını doğrudan ve tek başına “kötü etkilediği” yönündeki genel kanı genellikle abartılıdır. Araştırma, bu platformların gençler için stres azaltma, rahatlama, ruh hali iyileştirme ve sosyal bağlantı kurma gibi pek çok olumlu yönü olduğunu ortaya koymuştur. Ancak, bu platformların aşırı kullanımı, uygunsuz içeriklere maruz kalma, siber zorbalık ve uyku düzeni bozuklukları gibi dolaylı yollarla gençlerin mental sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratma potansiyeli taşımaktadır. Dolayısıyla, etki karmaşık ve kullanım biçimi ile ebeveyn denetimi gibi faktörlere bağlı olarak değişmektedir; doğrudan ve mutlak bir olumsuz etkiden bahsetmek doğru değildir.