Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Bilgisayar Mühendisliği Bölümü tarafından ASELSAN ve TÜBİTAK iş birliğiyle geliştirilen ileri düzey yapay zeka sistemleri, üç yıllık kapsamlı bir Ar-Ge sürecinin ardından sahada uygulanmaya başlama hedefine doğru ilerliyor. Bu çığır açan projelerle, Türkiye’nin savunma sanayii ve otonom sistemler alanındaki yetkinliği önemli ölçüde artırılacak, yerli ve milli çözümlerle uluslararası rekabette güçlü bir konum elde edilecek. Hedef, 2024 yılı itibarıyla bu sistemlerin aktif olarak kullanıma sunulmasıdır.
ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Fatos Yarman Vural, bu sistemlerin özellikle insansız hava, kara ve deniz araçları ile robotik sistemlerin karmaşık ortamlarda otonom karar alma, algılama ve durum farkındalığı yeteneklerini güçlendireceğini belirtti. Bu gelişme, hem askeri hem de potansiyel olarak sivil uygulamalar için büyük bir sıçrama niteliğinde.
ODTÜ ADRES Merkezi: Bilimden Uygulamaya
Geliştirilen yapay zeka sistemlerinin ana çatısını, ODTÜ bünyesinde kurulan Akıllı Durumsal Farkındalık Robotik ve Etkileşimli Sistemler (ADRES) Merkezi oluşturuyor. Bu merkez, otonom sistemlerin çevrelerini anlamalarını, tehlikeleri ve fırsatları ayırt etmelerini, karmaşık kararlar almalarını ve bu kararları gerçek zamanlı olarak uygulamalarını sağlayan kritik teknolojiler üzerinde yoğunlaşıyor.
- Akıllı Karar Verme: Çeşitli sensörlerden gelen verileri işleyerek en uygun hareket tarzını belirleme.
- Gelişmiş Algılama: Çevredeki nesneleri, insanları ve olayları yüksek doğrulukla tanıma ve takip etme.
- Durum Farkındalığı: Dinamik ve değişen koşullara hızla adapte olma ve çevresel tehditleri öngörme.
Savunma Sanayiinde Devrim Niteliğinde Uygulamalar
ODTÜ’nün yapay zeka tabanlı otonom sistemleri, öncelikli olarak Türkiye’nin savunma sanayii ihtiyaçlarına yönelik olarak tasarlanmıştır. Bu sistemlerin entegre edileceği başlıca platformlar ve kullanım alanları şunlardır:
- Silahlı İnsansız Hava Araçları (SİHA’lar): Daha akıllı operasyonlar, hedef tespiti ve otonom görev icrası.
- İnsansız Kara Araçları: Zorlu arazi koşullarında otonom keşif, devriye ve lojistik destek.
- İnsansız Deniz Araçları: Deniz gözetimi, mayın tespiti ve deniz güvenliği operasyonlarında etkinlik.
- Robotik Sistemler: Kritik görevlerde insan müdahalesini azaltarak güvenlik ve verimliliği artırma.
Bu yerli ve milli çözümler, savunma alanında dışa bağımlılığı azaltırken, Türkiye’yi otonom sistemler teknolojisinde dünya liderleri arasına taşıma potansiyeli taşımaktadır. Prof. Dr. Vural, bu teknolojilerin uluslararası standartlarda rekabet edebilecek düzeyde olduğunu vurgulamaktadır.
Sivil Uygulamalar ve Gelecek Vizyonu
ODTÜ’de geliştirilen bu ileri düzey yapay zeka sistemleri, sadece savunma sanayii ile sınırlı kalmayacak, sivil alanda da geniş kullanım potansiyeline sahiptir. Gelecekte bu teknolojilerin entegre edilebileceği sivil alanlar arasında:
- Akıllı Şehirler: Trafik yönetimi, çevre izleme ve kamu güvenliği.
- Afet ve Acil Durum Yönetimi: Arama kurtarma operasyonları, hasar tespiti ve risk analizi.
- Sağlık Hizmetleri: Hastanelerde otonom taşıma, hasta takibi ve teşhis destek sistemleri.
- Sanayi ve Lojistik: Üretim hatlarında otomasyon, depo yönetimi ve sevkiyat optimizasyonu.
ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü’nün yürüttüğü bu çalışmalar, TÜBİTAK ARDEB projesi kapsamında desteklenmekte olup, üniversite-sanayi iş birliğinin başarılı bir örneğini teşkil etmektedir. Bu sistemler, Türkiye’nin teknoloji ve inovasyon kapasitesini artırarak, daha güvenli ve akıllı bir gelecek inşa etme yolunda önemli adımlar atmaktadır.