Bilim dünyası, uzayın derinliklerinden gelen yeni bir keşifle çalkalanıyor: Dünya’nın buz tutmuş bir ikizi olabilecek potansiyel bir ötegezegen bulundu. OGLE-2016-BLG-1195Lb adı verilen bu kayaç gezegen, kütlesi itibarıyla Dünya’nın yaklaşık 1.4 katı büyüklüğünde ve olağanüstü soğuk yüzey koşullarına sahip.
Bu yeni gezegen, Dünya’dan 13.000 ışık yılı uzaklıkta, Samanyolu galaksisinin merkezine doğru bir yönde yer alıyor. Yüzey sıcaklığının eksi 220 santigrat derece civarında olduğu tahmin edilen bu “buz dünyası”, sıvı suyun varlığı için çok soğuk olmasıyla dikkat çekiyor. Ancak keşif, gezegenlerin oluşumu ve farklı türdeki yıldız sistemlerindeki dağılımı hakkında önemli ipuçları sunuyor.
Soğuk Bir Yaşam Alanı mı?
OGLE-2016-BLG-1195Lb, bizim Güneşimizden çok daha küçük ve sönük bir “ultra soğuk cüce yıldız” etrafında dönüyor. Bu ana yıldızın kütlesi, Güneş’in kütlesinin yalnızca %7.8’i kadar. Gezegen, bu sönük yıldıza Merkür’ün Güneş’e olan mesafesi kadar yakın bir yörüngede olmasına rağmen, yıldızının zayıf ışıması nedeniyle tamamen donmuş durumda.
Bu tür buz dünyalarının, evrende tahmin edilenden çok daha yaygın olabileceği düşünülüyor. Keşif, yaşamın oluşumu için elverişli koşulların sadece Güneş benzeri yıldızlar etrafında değil, aynı zamanda bu tür küçük ve sönük yıldız sistemlerinde de farklı formlarda aranabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
Keşfin Ardındaki Teknoloji: Mikrolensleme
OGLE-2016-BLG-1195Lb’nin keşfi, gravitasyonel mikrolensleme adı verilen devrim niteliğinde bir teknik kullanılarak gerçekleştirildi. Bu yöntem, bir yıldız ve gezegeninin, Dünya ile bir arka plan yıldızı arasına girdiğinde, arka plan yıldızının ışığını kütleçekimi etkisiyle bükerek geçici olarak parlaklaştırması prensibine dayanır. Bu parlaklaşma olayları dikkatle analiz edildiğinde, öndeki yıldızın etrafındaki gezegenlerin varlığı ve özellikleri hakkında bilgi edinilebilir.
Uluslararası İşbirliği ve Gözlemler
- OGLE (Optical Gravitational Lensing Experiment): Bu olay ilk olarak Polonya’daki Varşova Üniversitesi’nden Profesör Andrzej Udalski liderliğindeki OGLE ekibi tarafından Şili’deki Las Campanas Gözlemevi’nden tespit edildi.
- NASA Spitzer Uzay Teleskobu: Olay, OGLE tarafından tespit edildikten kısa bir süre sonra, NASA’nın Spitzer Uzay Teleskobu tarafından da gözlemlendi. Spitzer’ın Dünya’dan farklı bir konumda olması, keşfedilen gezegenin mesafesini ve kütlesini daha kesin bir şekilde belirlemeyi sağlayan “paralaks etkisi” gözlemine olanak tanıdı.
- K2/Kepler Misyonu: Her ne kadar esas olarak geçiş yöntemiyle gezegen avcılığı için tasarlanmış olsa da, NASA’nın K2 misyonu kapsamında Kepler uzay teleskobu da bu mikrolensleme olayına katkıda bulundu. Bu üç gözlem noktasından gelen verilerin birleşimi, gezegenin varlığını ve özelliklerini doğrulamada kritik rol oynadı.
Bu keşif, mikrolensleme tekniğiyle bugüne kadar bulunan en küçük kütleli ötegezegen olması nedeniyle de bilimsel açıdan büyük önem taşıyor. Daha önce bu yöntemle çoğunlukla Jüpiter veya Neptün büyüklüğündeki gezegenler tespit edilmişken, OGLE-2016-BLG-1195Lb’nin Dünya kütlesine yakın olması, tekniğin daha küçük gezegenleri bulma potansiyelini gözler önüne seriyor. Bu, gelecekte Dünya benzeri yaşam barındırabilecek ötegezegenlerin keşfi için umut vadediyor.
Uzayda yeni bir aday: Dünya’nın buz tutmuş ikizi bulundu mu?
Cevap: Evet, yaklaşık 1.4 Dünya kütlesine sahip, aşırı soğuk bir ötegezegen olan OGLE-2016-BLG-1195Lb keşfedildi ve bu gezegen, Dünya’nın donmuş bir ikizi olarak tanımlanabilecek özelliklere sahip.