İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, araç sahipleri arasında uzun süredir tartışma konusu olan ve mağduriyet yaratan “APP plaka” uygulamasına yönelik önemli bir geri adım atıldığını duyurdu. Alınan yeni karara göre, Ekim 2023 öncesi basılmış APP plakalar için uygulanan cezalar iptal edilecek ve bu plakalar araç muayenelerinde “ağır kusur” olarak kabul edilmeyecek. Bu karar, binlerce sürücünün üzerindeki belirsizliği ortadan kaldırırken, halihazırda ödenmiş cezaların da iadesinin önünü açıyor.
Mart 2024’te yürürlüğe giren ve Emniyet Genel Müdürlüğü ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından belirlenen yeni yönetmelik, APP plakaların araç muayenelerinde “kusurlu” sayılmasına ve idari para cezasına çarptırılmasına yol açmıştı. Bu durum, özellikle plakasında yıpranma olan veya estetik nedenlerle APP plaka kullanmayı tercih eden pek çok sürücüyü zor durumda bırakmış, araç alım satım ve muayene süreçlerinde ciddi aksaklıklar yaşanmasına neden olmuştu. Sürecin kamuoyunda yarattığı yoğun tepki ve mağduriyetler, hükümeti kararı yeniden gözden geçirmeye sevk etti.
APP Plakalarda Yaşanan Sorunlar ve Kamuoyu Tepkisi
APP (Amblem, Plaka, Plastik) plakalar, genellikle daha kalın, estetik olarak farklı ve kolay yıpranmayan yapısıyla bazı araç sahipleri tarafından tercih ediliyordu. Ancak yasalara göre, Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne uygun olmayan, mühürsüz veya standart dışı harf-rakam karakterlerine sahip plakalar “usulsüz” kabul ediliyor. Mart 2024’te uygulamanın sıkılaştırılmasıyla birlikte, APP plaka sahipleri TÜVTÜRK muayenelerinde “ağır kusurlu” sayılarak muayeneden geçemez hale gelmişti. Bununla birlikte, trafik denetimlerinde 690 TL ile başlayıp 1506 TL’ye kadar çıkan idari para cezaları da kesilmeye başlanmıştı. Bu durum, plakasını yenilemek veya değiştirmek isteyen ancak piyasada yalnızca APP olarak tabir edilen plakaları bulabilen ya da zaten uzun süredir APP plaka kullanan milyonlarca araç sahibini olumsuz etkiledi.
İçişleri Bakanı Yerlikaya Geri Adımı Duyurdu
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, kamuoyundaki tepkilerin ardından konuya ilişkin bir açıklama yaparak APP plakalara yönelik alınan kararın yeniden değerlendirildiğini ve iptal edildiğini bildirdi. Bakan Yerlikaya’nın açıklamaları, araç sahipleri için uzun süredir devam eden belirsizliği sona erdirirken, kararın detayları ve hangi plakaları kapsadığı da netleşti.
Kilit Detay: Ekim 2023 Öncesi ve Sonrası Basılan Plakalar
Bakanlığın yaptığı düzenlemeyle birlikte, APP plaka kullanımında iki farklı dönem ve bu dönemlere göre değişen uygulamalar söz konusu olacak:
- Ekim 2023 Öncesi Basılmış APP Plakalar: Halihazırda araçlarda kullanılan ve Ekim 2023’ten önce basılmış APP plakalar, artık araç muayenelerinde “ağır kusur” sayılmayacak. Bu plakalar için trafik denetimlerinde de ceza yazılmayacak. Bu kararla birlikte, eski tarihli APP plakası olan araç sahipleri rahat bir nefes alacak.
- Ekim 2023 Sonrası Basılmış QR Kodu Olmayan APP Plakalar: Ekim 2023’ten itibaren yeni nesil plakaların üzerinde QR kod bulunması zorunlu hale getirilmişti. Bu tarihten sonra QR kodu olmadan basılmış ve kullanılan yeni nesil APP plakalar ise “sahte plaka” olarak kabul edilmeye devam edecek. Bu tür plakaları kullanan araç sahipleri için idari para cezaları ve hukuki işlemlerin devam edeceği belirtildi. Yani, yasalara uygun yeni nesil plaka sistemini (QR kodlu plakalar) manipüle etmeye yönelik uygulamalar yasaklı kalacak.
Kesilen Cezalar ve İade Süreci Nasıl İşleyecek?
En çok merak edilen konulardan biri de, uygulamaya başlanan tarihten itibaren kesilen idari para cezalarının akıbetiydi. Bakan Yerlikaya’nın açıklamasına göre, Ekim 2023 sonrası kesilen APP plaka cezaları iptal edilecek. Eğer bu cezalar araç sahipleri tarafından ödenmişse, ödenen tutarların ilgili kişilere iade edileceği de bildirildi. Bu iade sürecinin nasıl işleyeceğine dair detayların önümüzdeki günlerde kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.
Yeni Nesil Plakaların Amacı
Ekim 2023’te yürürlüğe giren ve üzerinde QR kod ile seri numarası bulunan yeni nesil plaka sistemi, sahte plaka kullanımını engellemeyi ve özellikle çalıntı araçlarla yapılan yasa dışı faaliyetlerin önüne geçmeyi hedefliyor. Her plakanın kendine özgü bir kimliği olmasını sağlayan bu sistem, güvenlik açısından büyük önem taşıyor. Alınan son kararın, bu yeni sistemin işleyişini aksatmadan, geçmiş dönemde yaşanan mağduriyetleri gidermeye odaklandığı görülüyor.
Sonuç olarak, hükümetin APP plakalarla ilgili geri adımı, on binlerce araç sahibinin yaşadığı mağduriyeti gidermeye yönelik önemli bir adım olarak değerlendirilirken, yasa dışı plaka üretim ve kullanımının önüne geçmek amacıyla uygulanan yeni nesil plaka sisteminin de korunduğu anlaşılıyor.